Aşağıdaki yazım 2004 yılında alternatiftiyatro.net’ te yayınlanmak üzere kaleme alınmıştır.
Üç yıla yakın bir zamandır Mustafakemalpaşa’da bir arada çalıştığım çocuklarla (yaşları 08-10 arası) kendilerini ifade ve güvenlerini geliştirmek için sokakta ve kafede birer gösteri yapmayı ilk dönem çalışmalarımın içine ekledim.
***
Önce sokakta oyuncak silah satan bir seyyar satıcı ve o satıcının yanında silah dışında oyuncaklar satan başka bir satıcı ile onlardan alışveriş yapan aileler üzerine bir doğaçlama çalıştık. Hedefimiz çocukların oyuncak silahlarla ve şiddete özenebilecekleri tehlikeli oyuncaklarla oynamamaları gerektiğini anlatmaktı. Bir hafta sonra sokakta oynayacağımız bu mini oyunun birkaç defa doğaçlama yaparak provasını yaptık. Konu üzerine müdahalelerim oldu fakat çocukların bunu basitçe işledikleri pazarcı rollerine hiç dokunmadım. Ortaya basit hikayeli, basitçe işlenen bir çalışma çıktı. Bir hafta sonra herkes evinden oyuncaklar ve tezgah olarak kullanmak üzere karton kutular getirdi. İlçenin hareketli bir yerinde hava soğuk da olsa biz planladığımız sokak gösterisini tezgahtar ve aile rollerini değiştirerek ve her katılımcının en az iki defa sorumluluk alacağı şekilde üç-dört tekrarla sahneledik. Sadece bir gösteri sonunda bizi başından sonuna izleyen bir aile bizi alkışladı, onun dışında pek dikkat çekemedik!
İkinci sahne dışı deneyimimiz; Bir kafede garsonla saygılı konuşan bir gurup ve terbiyesizce konuşan başka bir gurubun çalışan garsonu üzmesi ve mutlu etmesi üzerine basit bir hikaye planladık. Bu çalışmayı da bir önceki gibi bir defa prova ettik. Sonra Nazım abinin kafesinde oyunumuzu sunduk.
***
Aslında her iki oyunumuzun da seyirciye dönük ciddi bir hedefi yoktu. Bu yüzden akılda kalacak, dikkat çekecek yaratımlarımız olmadı. Ben sürece çok az müdahale ettim. Asıl hedef çocukların sahne dışında rahat olabilmeleri ve sahnede kendilerine olan güveni buralara taşıyabilmekti. Ben gösterilerin sunulması ile amacıma ulaştım. Çocuklar da gösteriler sonrası bu çalışmalar ile ilgili aşağıdaki düşüncelerini benimle paylaştı.
***
Nedim Abi : Sokakta ve kafede oynadığınız oyunlar hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
Jülide : Heyecanlandım. Kafede daha az insan var. Sokakta daha çok insan vardı ve daha güzeldi.
Pınar : Bizi kafede dikkatle izlemediler. Galiba anlamadılar.
Nedim Abi : Ne anlatmak istiyorduk?
Pınar : Kendi aralarında konuşuyorlardı.
Armağan : Onlar da kaba davrandılar. (Oyunumuzdaki kaba insanlara benzeterek.)
Pınar : Biz insanların birbirleri ile lütfen diyerek, nazik konuşmaları gerektiğini anlatmaya çalıştık.
Erdem : Ben içeri girince ne yapacağımı şaşırdım. Biz oyunu bitirince hiç dinlemeden önlerine döndüler.
Müge : Sokaktan daha güzeldi. Sokakta oyun oynadığımızı anlamadılar. Gerçekten bir şey sattığımızı zannettiler. Burada bizi anladılar, oyun olduğunu fark ettiler.
Armağan : Biz onlara kaba davranmamayı öğretirken onlar bizi dinlemeyerek kaba davrandılar.
Eda : Biz onlara anlatmak için gösteri hazırladık. Anlatmak istediğimizi onlar bizi dinlemeyerek kaba davrandılar.
Melis : Onlar dinlemese de bence çok güzeldi. Kafede oynamak güzeldi.
Nedim Abi : Sahne ile bu çalışmalarınız arasındaki fark ne?
Armağan : Sahnede arkamızı dönersek anlamazlar. Burada bütün insanlar bizi görebilir. Yakın olduğu için daha kolay gördüler. Ben de heyecanlanmadım.
Erdem : Diğer sokak gösterisinde yoktum. Bu ilk olduğu için daha heyecanlandım.
Jülide : Salona daha çok insan geliyor. Bize uzakta kalıyorlar. Burada öyle olmadı.
Nedim Abi : Sahnede mi tiyatro yapmak istersiniz, yoksa sahne dışında da tiyatro yapmak ister misiniz?
Hepsi : Sahnede (Burada kültür merkezinin onlar için cazip bir oyun alanı olduğunu vurgulamak gerekir ve kültür merkezi her çocuğun faydalanamadığı ayrıcalıklı bir yer onlar için.)
Armağan : Sahnede kostümlerimiz oluyor.
Pınar : Işıklar, müzikler oluyor.A
Begüm : Sahnede iken bizi izlemeye gerek duyuyorlar. Kafede bizi izlemeye gerek duymuyorlar.
Erdem : Sahnede daha çok rol oynadık. Burada daha az oynadık.
Eda : Bence kafe iyiydi. İnsanlar sahnede bazen sıkılıyor. Sahnede çok büyük bir alan var. Nereye gideceğimizi şaşırıyoruz. Gerçek yerlerde, dar alanlarda kendimizi gerçekmiş gibi hissediyoruz.
Nedim Abi : Tekrar benzer bir şeyler denemek ister misiniz?
Çoğunluk : Sahnede bir şey yapalım.